AFD 2026: «Бәйтерек» холдингі ірі жобаларға инвесторлар тартуға қалай көмектеседі

Астанада Орталық Азияның бүкіл қаржы индустриясының басты оқиғасы – Astana Finance Day 2026 форумы басталды, деп хабарлайды Zakon.kz тілшісі.

Биыл форум тағы да мемлекеттік органдардың, реттеуші органдардың, егеменді қорлардың, банктер мен ірі инвестициялық компаниялардың басшыларын бір алаңға жинады.

AFD жаһандық нарықтардағы өзгерістерді практикалық мәселелермен қатар талқылайтын алаңға айналды. Ірі жобаларға ұзақ мерзімді қаржыны қайдан тартуға болады? Мемлекет пен даму институттары қандай тәуекелдерді қабылдауға дайын? Жеке инвестор қай кезеңде іске қосылуы керек? Неліктен перспективалы бастамалар әрдайым мәмілелерге қол қою кезеңіне дейін жетпейді?

Бірінші күннің маңызды пікірталастарының бірі Sovereign and Institutional Capital as Catalysts for Growth and Strategic Transformation панельдік сессиясы болды. Ол AIX Trading Hall залында өтіп, инвестициялық үдерісті әр қырынан қарастыратын мамандардың басын қосты.

Alvarez & Marsal басқарушы директоры Эрикс Цигузис ірі компанияларды дамыту мен трансформациялауға қатысты халықаралық консалтингтік көзқарасын ұсынды. Fitch Ratings агенттігінің EMEA өңіріндегі корпоративтік клиенттермен жұмыс, инфрақұрылым және ESG бағытының тең жетекшісі Ромен Мулай жаһандық рейтинг нарығы тұрғысынан сөз сөйледі.

Hong Kong Investment Corporation инвестициялық бөлімшесінің аға директоры Джошуа Чанг Гонконгтағы ең ірі инвестициялық құрылымдардың бірін таныстырды. Masdar компаниясының бизнес пен жобаларды дамыту жөніндегі атқарушы директоры әрі MW Energy бас директоры Абдулла Заед пікірталасқа ауқымды энергетикалық жобаларды іске асыру бойынша практикалық тәжірибесін қосты.

Қатысушылардың құрамы әңгіменің сипатын бірден айқындады. Талқылау бүгінгі таңда әлемдік нарықта қанша капиталдың қолжетімді екенімен ғана шектелмеді. Бұл қаражаттың Қазақстандағы нақты жобаларға қандай жағдайда келе алатынын түсіну әлдеқайда маңызды болды.

Қазақстанның даму институттарының жұмысына қатысты көзқарасты «Бәйтерек» холдингі Басқарма төрағасының орынбасары Үсен Ғалым ұсынды.

Үсен Ғалымның сөзінде мемлекет пен даму институттарының рөлі мәселесі негізгі орын алды. Оның айтуынша, мемлекеттік капитал жеке банктер мен инвесторлардың қатысуына жағдай жасауы тиіс, әсіресе іске асырылу мерзімі ұзақ және тәуекелдерді бөлуі күрделі жобаларда.

«Бәйтеректің рөлі – қосымша ресурстарды, ұзақ мерзімді кредиттеу мерзімдерін немесе тәуекелдерді бөлуді қажет ететін коммерциялық негізделген жобаларға банктер мен инвесторлардың қатысуын кеңейту. Жеке капиталдың қатысуы мүмкін болуы үшін инвестор қандай тәуекелдерді өз мойнына алатынын және қалған тәуекелдерге кім жауапты екенін түсінуі керек. Біздің міндетіміз – қаржыландыруға кедергі келтіріп отырған нақты тәуекелді анықтап, оны мәмілеге қатысушылар үшін қолайлы ететін құралды таңдау». - Үсен Ғалым

Бұл модельде Холдинг мемлекеттік басымдықтар, бизнес, банктер және халықаралық инвесторлар арасындағы байланыстырушы буын ретінде әрекет етеді. Қазақстанның Даму Банкі арқылы Холдингтің компаниялар тобы ірі өнеркәсіптік және инфрақұрылымдық жобаларды қаржыландыруға қатысады. «Даму» қоры шағын және орта бизнесті банктік кредиттеу мүмкіндіктерін кеңейтсе, Qazaqstan Investment Corporation тікелей инвестициялар бағытын дамытады.

Сессия барысында спикерлерге ұзақ мерзімді капиталдың келуіне басты кедергіні таңдауды ұсынды. Нұсқалардың қатарында тәуекелдерді бөлу, инвестордың болашақта жобадан шығу мүмкіндігі және жобаларды дайындау сапасы болды. Үсен Ғалым негізгі мәселе ретінде дәл осы дайындықты атады.

Перспективалы идеяның өзі әлі инвестициялық жоба болып табылмайды. Кредиторлармен келіссөздер жүргізуге дейін сұранысты растау, бюджет пен рұқсат беру құжаттамасын тексеру, болашақ өткізу нарығын анықтау, шығындарды есептеу және құрылыс мерзімдері үшін жауапкершілікті бекіту қажет. Осыдан кейін ғана инвестор жобаның экономикасын бағалап, шешім қабылдай алады.

«Мен жобаларды дайындауды таңдар едім. Дәл осы кезеңде тексеруге болатын экономикалық негіз, сенімді бастамашы, техникалық шешімдер және болашақ кірістердің шарттық негізі қалыптасуы тиіс. Сапалы дайындық тәуекелдерді, қаржыландыруды және инвестордың болашақта шығу мүмкіндігін нақты келісуге мүмкіндік береді. «Бәйтеректе» мыңнан астам жобадан тұратын жоба легі бар, алайда жыл сайын ел үшін басымдыққа ие 15–17 бастаманы іріктейміз. Біз үшін қамту ауқымынан гөрі дайындықтың тереңдігі маңызды. Алдағы 18 айда осындай жобалардың алғашқы тобы презентация деңгейіне емес, қаржылық жабылу кезеңіне, яғни қол қойылған мәмілелер деңгейіне жетуі тиіс». - Үсен Ғалым

Талқылау инвесторларды мемлекеттік сүйемелдеу мәселесін де қамтыды. Үсен Ғалымның пікірінше, «бір терезе» қағидаты инвесторға алғашқы өтініштен бастап жобаны қаржыландыруға және оның құқықтарын қорғауға дейінгі барлық кезеңдерде үздіксіз сүйемелдеуді қамтамасыз етуі тиіс. Ол үшін іс-қимылдардың түсінікті тәртібі, бір жауапты куратор, шешім қабылдаудың нақты мерзімдері және тұрақты кері байланыс қажет.

Сессияда көтерілген мәселелер бір ғана саланың шеңберінен шығады. Осы логика өнеркәсіпке, инфрақұрылымға, стратегиялық маңызды минералдарға және энергетикаға да қатысты. Жеке капитал сапалы дайындалған жоба, түсінікті кіріс көздері және нақты бөлінген жауапкершілік бар жерге келеді.

«Бәйтерек» Холдингі компаниялар тобының AFD 2026-ға қатысуы осы пікірталаспен ғана шектелмейді. «Отбасы банк» Басқарма төрағасы Ләззат Ибрагимова ислам банкингінің терезелеріне арналған сессияда сөз сөйлейді. ҚР Даму Банкі Басқарма төрағасы Марат Елибаев қаржы инфрақұрылымының болашағын талқылауға модераторлық етеді. QIC Басқарма төрағасы Дидар Кәрімсақов тікелей инвестициялар нарығына арналған панельге қатысады, ал ҚР Даму Банкінің басқарушы директоры Дина Жанаділ Қазақстан мен Орталық Азиядағы авиациялық қаржыландыруды дамытуға қатысты көзқарасын таныстырады.