Қазақстан минералды тыңайтқыштар өндірісін дамытып келеді

Отандық минералды тыңайтқыштар өндірісін дамыту – елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудің, импортқа тәуелділікті төмендетудің және Қазақстанның химия өнеркәсібінің экспорттық әлеуетін арттырудың негізгі бағыттарының бірі. Бүгінде елімізде заманауи өндірістерді құруға, қосылған құны жоғары өнім шығаруға және өңдеу өнеркәсібін дамытуға бағытталған бірқатар ірі инвестициялық жобалар жүзеге асырылуда.

«Бәйтерек» холдингінің даму институттары экономиканың стратегиялық маңызы бар жобаларын қайтарымдылық, ақылылық және мерзімділік қағидаттары негізінде қаржыландырады. Әрбір бастама бойынша кешенді қаржылық, құқықтық және техникалық сараптама жүргізіліп, жобаның экономикалық тиімділігі, жеткілікті қамтамасыз етілуі, іске асыру перспективалары және экономиканың басым салаларын дамытуға қосатын үлесі жан-жақты бағаланады. Қаржыландыру қолданыстағы ішкі рәсімдерге сәйкес жүзеге асырылады және өтеусіз мемлекеттік қолдау болып табылмайды.

Минералды тыңайтқыштар үш негізгі түрге бөлінеді: азотты, фосфорлы және калийлі. Қазақстан фосфорлы тыңайтқыштар өндіру саласында қалыптасқан өндірістік базаға ие. Ал азотты және калийлі тыңайтқыштар өндірісін дамыту елдің индустриялық дамуының басым бағыттарының бірі саналады.

Осы бағыттағы ірі жобалардың бірі – жылына 660 мың тонна аммиак, 577,5 мың тонна карбамид және 500 мың тонна аммиак селитрасын өндіруге арналған «KazAzot Prime» ЖШС-нің заманауи интеграцияланған химия кешенінің құрылысы. Кешен іске қосылғаннан кейін Қазақстандағы аммиак өндіру қуаты үш еседен астам ұлғайып, елде алғаш рет карбамидтің өнеркәсіптік өндірісі жолға қойылады. Сондай-ақ азотты тыңайтқыштар импортына тәуелділік айтарлықтай төмендейді.

Өндірілетін өнімнің бір бөлігі ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіптің ішкі қажеттіліктерін қамтамасыз етуге бағытталса, карбамид пен аммиак селитрасының артық көлемі экспортқа шығарылады. Жоба аясында құрылыс кезеңінде 1 500 жұмыс орны ашылып, кәсіпорын пайдалануға берілгеннен кейін 700 тұрақты жұмыс орны құрылады. 2036 жылдан бастап бюджетке жыл сайын шамамен 55 млрд теңге көлемінде салық түсімі түседі деп күтілуде.

Тағы бір стратегиялық маңызы бар жоба – «Qazaq Kalium LTD» ЖШС жүзеге асырып жатқан «Сатимола» кен орны базасында Қазақстандағы алғашқы калийлі тыңайтқыштар өндірісін құру. Жоба жылына 1,5 млн тонна дайын өнім өндіруді көздейді және отандық химия өнеркәсібінің жаңа бағытын қалыптастыруға негіз болады.

Қазіргі уақытта Қазақстанда калийлі тыңайтқыштар өндірілмейді, ал ішкі нарықтың сұранысы импорт есебінен қамтамасыз етіледі. Жоба іске асырылғаннан кейін отандық өндіріс жолға қойылып, 1 300-ден астам тұрақты жұмыс орны ашылады, елдің экспорттық әлеуеті артып, Қазақстанның минералды тыңайтқыштардың әлемдік нарығындағы позициясы нығая түседі.

Минералды тыңайтқыштар өндірісін дамыту «Кең Дала» мемлекеттік бағдарламасының тиімділігін арттыруға да ықпал етеді. Тыңайтқыштарды сатып алуға көрсетілетін мемлекеттік қолдау қазақстандық аграршылар үшін олардың қолжетімділігін арттырып қана қоймай, отандық өндірістің дамуына серпін береді. Бұл өз кезегінде ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттырып, елдің азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға мүмкіндік береді.

Жалпы алғанда, аталған жобаларды іске асыру Қазақстанның химия өнеркәсібін одан әрі дамытуға, экономиканы әртараптандыруға, жаңа жоғары технологиялық өндірістер құруға, бюджетке түсетін салық түсімдерін ұлғайтуға, экспорттық әлеуетті күшейтуге және елдің өнеркәсіптік дербестігін нығайтуға ықпал етеді.